Zawory okrętowe: brama, grzybek, motyl, kula i zwrotny - który do czego

Zawór dobiera się nie po średnicy i cenie, tylko po zadaniu: czy ma odcinać, czy dławić, jak szybko, w jakim medium i pod jakim nadzorem klasy. Zamówiony „na oko", pod właściwy kołnierz, potrafi nie utrzymać szczelności albo w ogóle nie nadawać się do danej funkcji. Oto krótki przewodnik po typach i granicach ich zastosowania.

Odcięcie: brama, kula, motyl

• Zawór zaporowy (brama) - pełny przelot, mały opór, do pełnego otwarcia lub zamknięcia. Nie do dławienia: klin pracujący w częściowym otwarciu eroduje i wibruje.
• Zawór kulowy - szybkie odcięcie ćwierćobrotem, szczelny, do niedużych średnic i częstego przełączania.
• Przepustnica (motyl) - lekka i tania na dużych średnicach, szybki ćwierćobrót; nadaje się do zgrubnej regulacji, ale w pełnym przepływie tarcza stawia opór.

Regulacja i kierunek: grzybek i zwrotny

• Zawór grzybkowy (zaporowo-dławiący) - grzybek na gnieździe daje precyzyjną regulację i dobre uszczelnienie; wyższy opór to cena za sterowalność przepływu.
• Zawór zwrotny (zaporowo-zwrotny) - przepuszcza w jedną stronę, zamyka przy cofnięciu. Wersja uchylna do stałego przepływu, grzybkowa do pionu i pulsacji; chroni pompy i zapobiega cofaniu balastu czy zęzy.
• Zawór bezpieczeństwa i nadmiarowy - otwiera przy ustawionym ciśnieniu; to nie armatura odcinająca i nie zastępuje jej.

Materiał dobiera medium, nie przyzwyczajenie

Woda morska zjada zwykłe żeliwo - tu pracują brązy, mosiądze odporne na odcynkowanie albo stale nierdzewne dobrane pod chlorki. Do paliwa, oleju i pary idzie staliwo lub żeliwo sferoidalne z odpowiednim gniazdem. Zawór burtowy i zaburtowy ma osobny reżim: klasa wymaga materiałów i konstrukcji ognioodpornej na przewodach przechodzących przez poszycie. Dobór stopu bez sprawdzenia medium i temperatury to najczęstsza droga do przecieku po pół roku.

Ciśnienie, temperatura, przyłącze, aprobata

• Klasa ciśnieniowa i zakres temperatur muszą pokrywać warunki pracy z zapasem, nie stykać się z nimi.
• Przyłącze: kołnierz w danym standardzie i klasie, gwint albo montaż międzykołnierzowy - musi pasować do istniejącego rurociągu.
• Aprobata typu tam, gdzie klasa jej wymaga: zawory burtowe, przewody paliwowe, instalacje ognioodporne, zawory szybkozamykające.
• Atest materiałowy do poziomu, którego wymaga funkcja - dla armatury ciśnieniowej i krytycznej praktyczne minimum to EN 10204 3.1.

Jak to wygląda u nas

Podaj funkcję, medium, ciśnienie, temperaturę i przyłącze - albo numer istniejącego zaworu - a dobierzemy typ, materiał i klasę pod zadanie, z aprobatą tam, gdzie klasa jej wymaga, i z atestem odpowiadającym funkcji. Gdzie liczy się uszczelnienie, wyceniamy też komplet uszczelek i części gniazda. Wszystko z katalogu pomp, zaworów i hydrauliki.